วัดเขาแก้ววรวิหาร

ตั้งอยู่ริมแม่น้ำป่าสัก ตำบลต้นตาล ห่างจากที่ว่าการอำเภอเสาไห้ประมาณ 6 กิโลเมตร และห่างจากตัวเมืองสระบุรีเพียง 7 กิโลเมตร วัดนี้สร้างขึ้นในสมัยพระเจ้าทรงธรรม แห่งกรุงศรีอยุธยา ราวปี พ.ศ. 2171 ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) เมื่อครั้งเสด็จพระราชดำเนินไปนมัสการรอยพระพุทธบาทและพระพุทธฉาย ทรงหยุดพัก ณ พลับพลาบริเวณท่าหินลาด ทรงทอดพระเนตรเห็นวัดทรุดโทรม จึงโปรดฯ ให้มีการสร้างเสนาสนะขึ้นมาใหม่ ขยายพระอุโบสถให้ใหญ่ขึ้น รวมทั้งบูรณะพระเจดีย์และสร้างพระปรางค์ขึ้นใหม่ มีการก่อสร้างกุฎิสงฆ์ และก่อกำแพงล้อมรอบ ทั้งทรงได้สถาปนาวัดแห่งนี้เป็นพระอารามหลวง พระราชทานนามว่า “วัดคีรีรัตนาราม” ต่อมาในปี พ.ศ. 2456 สมเด็จพระมหาสมณเจ้าฯ กรมพระยาวชิรญาณวโรรส เสด็จตรวจคณะสงฆ์พื้นที่เมืองสระบุรี และทอดพระเนตรเห็นป้ายวัดคีรีรัตนาราม ทรงรับสั่งว่าเป็นคำมคธ ทรงให้เปลี่ยนชื่อและเรียกเป็นคำไทยว่า “วัดเขาแก้ว” นับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

สิ่งที่น่าสนใจภายในวัด ได้แก่ พระเจดีย์ทรงปราสาท 5 ยอด ภายในประดิษฐานพระพุทธบาทจำลอง และพระพุทธรูปทรงเครื่อง ด้านทิศเหนือประดิษฐานพระพุทธรูปปางรำพึง ตะวันออกประดิษฐานพระพุทธรูปปางป่าเลไลย์ มีภาพจิตรกรรมฝาผนังเป็นภาพธุดงค์วัตและอสุภกรรมฐาน คือ การปลงสังเวชซากมนุษย์ที่ตายไปแล้ว ส่วนอีกด้านจะเป็นภาพนรกภูมิ นอกจากนี้ท่าน้ำวัดเขาแก้ว ยังได้รับให้เป็นหนึ่งในเบญจสุทธิคงคา คือเป็นจุดตักน้ำศักดิ์สิทธิ์เพื่อนำไปใช้ในงานพระบรมราชพิธีสำคัญในพระบรมมหาราชวัง ซึ่งก็คือน้ำในแม่น้ำป่าสักนั่นเอง