โบราณสถานกลุ่มปราสาทตาเมือน

ตั้งอยู่ที่บ้านหนองคันนา ตำบลตาเมียง ติดแนวชายแดนไทย-กัมพูชา เป็นโบราณสถานแบบขอม 3 หลัง ตั้งอยู่บริเวณใกล้เคียงกัน ประกอบไปด้วย

ปราสาทตาเมือน เป็นศาสนสถานในพุทธศาสนาลัทธิมหายาน สร้างขึ้นเพื่อเป็นธรรมศาลาหรือที่พักคนเดินทาง เป็น 1 ใน 18 แห่ง ที่พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 โปรดให้สร้างขึ้น ตัวปราสาทสร้างด้วยศิลาแลง ลักษณะเป็นปรางค์องค์เดียว มีห้องยาวเชื่อมต่อมาทางด้านหน้า ผนังด้านเหนือปิดทึบ แต่สลักเป็นหน้าต่างหลอก ส่วนด้านใต้มีหน้าต่างเรียงกันโดยตลอด เคยมีผู้พบทับหลังเป็นรูปพระพุทธรูปปางสมาธิในซุ้มเรือนแก้ว 2-3 ชิ้น

ปราสาทตาเมือนโต๊ด อยู่ห่างจากปราสาทตาเมือน 340 เมตร เป็นอโรคยาศาล หรือสถานพยาบาลของชุมชน สร้างขึ้นในพุทธศตวรรษที่ 18 เป็น 1 ใน 102 แห่ง ที่พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 โปรดให้สร้างขึ้น และยังคงสภาพเกือบสมบูรณ์ ปราสาทประธานมีลักษณะเป็นรูปทรงสี่เหลี่ยมจัตุรัส มีมุขยื่นทางด้านหน้า ก่อด้วยศิลาแลงและหินทราย มีบรรณาลัยอยู่ทางด้านหน้า เยื้องไปทางขวาของปราสาท ล้อมรอบด้วยกำแพงก่อศิลาแลงเช่นเดียวกัน มีซุ้มประตู (โคปุระ) อยู่ด้านหน้า ทางด้านทิศตะวันออกเพียงด้านเดียว

นอกกำแพงด้านหน้ามีสระน้ำเช่นเดียวกับอโรคยาศาลแห่งอื่น ๆ ตรงห้องกลางของโคปุระพบศิลาจารึก 1 หลัก จารึกด้วยอักษรขอมภาษาสันสกฤต เป็นศิลาจารึกที่พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 โปรดให้สร้างไว้ประจำอโรคยาศาลแห่งนี้ มีข้อความเช่นเดียวกับจารึกที่พบตามอโรคยาศาลแห่งอื่น ๆ คือ กล่าวนมัสการพระพุทธเจ้าพระไภษัชยคุรุไวฑูรยะ ซึ่งเป็นพระโพธิสัตว์ผู้ประทานความไม่มีโรคแก่ประชาชนผู้นับถือ และกล่าวถึงการแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ประจำสถานพยาบาลในแผนกต่าง ๆ เช่น แพทย์ ผู้ดูแลสถานพยาบาล ปัจจุบันศิลาจารึกหลักนี้ถูกนำไปเก็บรักษาไว้ ณ หอสมุดแห่งชาติ ท่าวาสุกรี กรุงเทพมหานคร

ปราสาทตาเมือนธม อยู่ห่างจากปราสาทตาเมือนโต๊ดไปทางทิศใต้ ประมาณ 800 เมตร สร้างขึ้นในศาสนาฮินดู ลัทธิไศวนิกาย ซึ่งนับถือพระศิวะเป็นเทพสูงสุด สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในราวพุทธศตวรรษที่ 17 ซึ่งเก่าแก่กว่าปราสาทตาเมือนและปราสาทตาเมือนโต๊ด และเป็นปราสาทขนาดใหญ่ที่สุดในกลุ่มปราสาทตาเมือน ซึ่งประกอบด้วยปราสาท 3 หลัง ได้แก่ ปราสาทประธาน มีขนาดใหญ่ที่สุดอยู่ตรงกลาง ปราสาทอีกสองหลังอยู่ถัดไปด้านหลังทางขวาและซ้าย ตัวปราสาทสร้างด้วยหินทรายหันหน้าไปทางทิศใต้

ภายในปราสาทประธานปรากฏหลักฐานที่สำคัญ คือ ศิวลึงค์ที่สกัดจากหินธรรมชาติ และมีท่อโสมสูตรหรือท่อระบายน้ำมนต์จากการสักการะศิวลึงค์ ต่อจากปราสาทประธานไปยังระเบียงคดด้านทิศตะวันออก นอกจากนี้ยังมีบรรณาลัย 2 หลัง สร้างด้วยศิลาแลง อยู่ทางด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้และทิศตะวันตกเฉียงใต้ของปราสาทประธาน และมีระเบียงคดสร้างด้วยหินทรายล้อมรอบอาคารทั้งหมด มีสระน้ำอยู่ภายนอกระเบียงคด ทางด้านทิศเหนือ กรุด้วยศิลาแลง

โบราณสถานกลุ่มปราสาทตาเมือนเปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08.00-17.00 น. ไม่เสียค่าเข้าชม และเนื่องจากเป็นพื้นที่ตั้งอยู่ใกล้ชายแดนไทย-กัมพูชา นักท่องเที่ยวที่จะเดินทางไปเที่ยวชม ควรสอบถามข้อมูลจากหน่วยทหารที่ดูแลพื้นที่บริเวณนั้นก่อนและนำบัตรประชาชนติดตัวไปทุกครั้ง

สอบถามข้อมูล โทร. 0 4450 8240