วัดถ้ำกลองเพล

ตั้งอยู่เชิงเขาภูพาน ตำบลโนนทัน สันนิษฐานว่าเป็นวัดเก่าแก่สร้างขึ้นในสมัยขอมเข้ามาครอบครองแผ่นดิน แต่ไม่มีหลักฐานปรากฏแน่ชัดว่าสร้างมาตั้งแต่ปี พ.ศ. ใด ต่อมากลายเป็นวัดร้างไม่มีพระภิกษุสามเณรจำพรรษา จนกระทั่งเมื่อปี พ.ศ. 2501 พระอาจารย์หลวงปู่ขาว อนาลโย พระวิปัสสนากรรมฐานสายพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต ได้อาศัยวัดแห่งนี้เป็นสถานที่วิปัสสนากรรมฐาน โดยใช้พื้นที่ที่เกิดจากหมู่ก้อนหินขนาดใหญ่ 3-4 ก้อน มีซอกหลืบและชะโงกหิน ก่อเป็นหลังคาคอนกรีตเชื่อมถึงกัน ทำให้พื้นที่บริเวณนั้นกลายเป็นห้องโถงขนาดใหญ่ เป็นที่บำเพ็ญสมณธรรมจนกระทั่งมรณภาพเมื่อปี พ.ศ. 2526

ภายในบริเวณวัดบรรยากาศร่มรื่น เงียบสงบ มีเนื้อที่กว้างขวาง ปกคลุมไปด้วยแมกไม้ ป่าเขียว และสวนหินธรรมชาติรูปร่างประหลาดดูสวยงาม นอกจากนี้ภายในห้องโถงใหญ่ (พระอุโบสถ) ยังประดิษฐานรูปปั้นของหลวงปู่ขาว และกลองโบราณสองหน้า หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า “กลองเพล” ตามซอกหินมีพระพุทธรูปขนาดใหญ่ประดิษฐานอยู่หลายองค์ ประกอบด้วยพระพุทธรูปปางสมาธิ พระพุทธรูปปางไสยาสน์ พระพุทธรูปปัญฑรนิมิตร ซึ่งเป็นพระพุทธรูปปางลีลาที่จำหลักลงในก้อนหิน และด้านหน้าเป็นที่ประดิษฐานพระสังกัจจายน์องค์ใหญ่ มีถนนลาดยางลัดเลาะไปตามแนวป่า และหมู่ก้อนหินรูปทรงแปลก ๆ เป็นระยะทาง 2 กิโลเมตร ก็จะถึงอนุสรณ์สถานของหลวงปู่ขาว

สิ่งที่น่าสนใจภายในวัด ได้แก่

- พิพิธภัณฑ์อัฐบริขารหลวงปู่ขาว อนาลโย เป็นพิพิธภัณฑ์ที่สร้างขึ้นเพื่อเก็บอัฐิ และรวบรวมเครื่องอัฐบริขารของหลวงปู่ขาว เป็นที่สักการบูชาของพุทธศาสนิกชนทั่วไป

- กุฏิเก่าของหลวงปู่ขาว เป็นเรือนไม้หลังเล็ก ๆ ตั้งอยู่กลางดงไม้ บรรยากาศร่มรื่น ส่วนกุฏิใหม่สร้างเป็นเรือนทรงไทยทันสมัยหลังใหญ่

- พิพิธภัณฑ์หุ่นขี้ผึ้งหลวงปู่ขาว ตัวอาคารสร้างขึ้นในรูปทรงของก้อนหินเรียงกัน 3 ก้อน เพื่อให้เข้ากับภูมิประเทศของวัดถ้ำกลองเพล ซึ่งเต็มไปด้วยสวนหิน รอบ ๆ บริเวณตกแต่งด้วยไม้ดอกและสนามหญ้าสีเขียวขจี ภายในพิพิธภัณฑ์มีหุ่นขี้ผึ้งของหลวงปู่ขาวประดิษฐานอยู่ในท่านั่ง ห้องข้าง ๆ กันมีเครื่องอัฐบริขารของหลวงปู่ขาวตั้งแสดงไว้ด้วย

- เจดีย์หลวงปู่ขาว เป็นเจดีย์ที่สร้างขึ้นเพื่อใช้บรรจุอัฐิหลวงปู่ขาว สร้างอยู่บนลานหิน มีบันไดเป็นทางเดินขึ้นไปสู่องค์เจดีย์

- มณฑปหลวงปู่ขาว เป็นมณฑปจัตุรมุขที่หลวงปู่ขาวสร้างไว้ครั้งยังมีชีวิตอยู่ เพื่อใช้เป็นที่ประกอบพิธีสังฆกรรม รอบ ๆ บริเวณเงียบสงบและร่มรื่น

- เจดีย์อัฐบริขาร เขมาภิรโต เป็นเจดีย์ที่ก่อสร้างขึ้นภายหลังจากที่หลวงปู่บุญเพ็ง เขมาภิรโต อดีตเจ้าอาวาสวัดถ้ำกลองเพลได้มรณภาพด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2561 คณะศิษยานุศิษย์ของหลวงปู่บุญเพ็ง ได้ร่วมกันก่อสร้างเจดีย์เขมาภิรโต ในสถานที่ที่หลวงปู่บุญเพ็งได้กำหนดไว้เมื่อครั้งยังมีชีวิตอยู่ ให้เป็นที่ประชุมเพลิงสรีระสังขารและเป็นสถานที่สร้างเจดีย์ เพื่อเป็นอนุสรณ์สถานสำหรับบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ อัฐิธาตุ และอัฐบริขาร รำลึกถึงคุณูปการของหลวงปู่บุญเพ็ง